Dr Martin Crampin i roi darlith i Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion


14.01.2022

Bydd Dr Martin Crampin yn cyflwyno darlith i Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ar ddelweddu Seintiau Cymru gan y cwmni gwydr lliw o Abertawe, Celtic Studios ar Ionawr 18 at 6.30pm.

Dr Martin Crampin will deliver a lecture to the Honourable Society of the Cymmrodorion on the imaging of the Welsh Saints by the Swansea-stained glass firm, Celtic Studios on January 18 at 6.30pm.

Bydd darlith Dr Crampin ‘Welsh Saints in Stained Glass by Celtic Studios’ yn cael ei chynnal ar-lein. Mae’n ymchwilio i ddelweddau seintiau yng Nghymru ers bron i ugain mlynedd a bydd y ddarlith yn canolbwyntio ar y ffenestri yn darlunio seintiau Cymru a wnaed gan Celtic Studios yn ystod ail hanner yr ugeinfed ganrif.

Cafodd y stiwdio gwydr lliw, Celtic Studios, ei sefydlu yn Abertawe yn y 1940au gan y cefnderoedd Howard Martin a Hubert Thomas, a hon oedd y brif stiwdio gyntaf yng Nghymru i wneud gwydr lliw. Bu Howard Martin hefyd yn Bennaeth Gwydr Lliw Pensaernïol ac yn Is-Bennaeth Coleg Celf Abertawe, ac ef a osododd y sylfeini ar gyfer datblygiad llwyddiannus maes gwydr lliw yn Abertawe.

Mae Dr Crampin yn Gymrawd Ymchwil yn y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd. Wedi gweithio gyda Peter Lord ar brosiect Cymru, mae’n un o’r ychydig arbenigwyr sy’n gyfarwydd â hanes hir celfyddyd gweledol yng Nghymru ac mae yn y cyfamser wedi gweithio ar gyfres o brosiectau ymchwil yn Llambed a’r Ganolfan.

Mae ei ymchwil ei hun wedi canolbwyntio’n bennaf ar gelf mewn eglwysi, yn ogystal â maes canoloesoldeb mewn celfyddyd gweledol, ac mae wedi ei adnabod fel y prif arbenigwr ar wydr lliw yng Nghymru. Yn dilyn cyhoeddiad Stained Glass from Welsh Churches yn 2014, mae Dr Crampin wedi datblygu enw da yn rhyngwladol fel un o'r ychydig arbenigwyr yng ngwydr lliw Prydeinig y bedwaredd ganrif ar bymtheg a’r ugeinfed ganrif.

Dr Martin Crampin

Mae Dr Crampin hefyd yn gweithio’n annibynnol fel ffotograffydd a dylunydd, ac wedi defnyddio’r sgiliau hyn yn y prosiectau ymchwil y bu’n gysylltiedig â nhw yn y Ganolfan, yn ogystal â’r llyfrau lu y mae wedi’u dylunio a’u hysgrifennu. Yn fwyaf diweddar roedd hyn yn cynnwys prosiectau’r AHRC ar Gwlt y Seintiau yng Nghymru a Delweddu Seintiau Cymru, ac mae ar hyn o bryd wrthi yn llunio ei Welsh Saints from Welsh Churches i’w gyhoeddi yn 2022.

Meddai: “Yn y 1990au hwyr, rhoddodd y diweddar Maurice Broady ddarlith i Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion ar waith Celtic Studios ac eraill a ddefnyddiodd gelfyddyd gwydr lliw ar ôl astudio yn Abertawe. Cyhoeddwyd ei waith arloesol ar y cwmni mewn llyfr yn 2010, ychydig ar ôl iddo farw, a gofynnwyd i mi lunio’r llyfr a darparu ffotograffiaeth ychwanegol. Erbyn hynny, roeddwn i wedi dod yn gyfarwydd iawn â gwaith Celtic Studios, a gobeithio y bydd yr archwiliad hwn o’u gwaith – wrth ei groesffordd gyda delweddau seintiau yng Nghymru – yn adeiladu ar waith Maurice Broady ac yn ysbrydoli eraill i edrych o’r newydd ar ffenestri Celtic Studios mewn eglwysi ar draws Cymru a thu hwnt.”

Fel artist gweithredol, mae wedi arddangos ei waith ar draws Cymru ac yn rhyngwladol. Mae ei arfer yn ymwneud yn bennaf â chofnodi ac ailddyfeisio celfyddydau addurnol canoloesol, ac ymchwiliwyd i hyn yn ei PhD ymarferol (2011–15).

Bydd y digwyddiad yn cael ei gadeirio gan Dr Elizabeth Siberry OBE, Aelod o Gyngor y Cymmrodorion.

Croeso cynnes i bawb. Mae’r ddarlith yn rhad ac am ddim, does dim angen cofrestru.

Dilynwch y ddolen am fanylion ar sut i ymuno: Welsh Saints in Stained Glass by Celtic Studios – AR-LEIN YN UNIG – Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion

Nodyn i'r Golygydd

I ddysgu rhagor am y Ganolfan Uwchefrydiau Cymreig a Cheltaidd ewch i www.wales.ac.uk/cawcs

Twitter @Ganolfan neu e-bostiwch a.elias@wales.ac.uk

I ddysgu rhagor am Eiriadur Prifysgol Cymru ewch i www.geiriadur.ac.uk

Twitter @GPCdictionary neu e-bostiwch gpc@geiriadur.ac.uk

Gwybodaeth Bellach

Lowri Thomas, Prif Swyddog Cyfathrebu a Chysylltiadau Cyhoeddus

07449 998476

lowri.thomas@uwtsd.ac.uk