Creadigol o Gronig yn ystod Covid-19


24.06.2020

Mae Dr Jeni Williams o’r Drindod Dewi Sant yn rhan o brosiect ymchwil rhyngddisgyblaethol i brofiadau ceiswyr lloches a ffoaduriaid yn ystod cyfnod clo COVID-19 sydd wedi canolbwyntio ar eu hymatebion creadigol. Fel arfer fe’u cyflwynir yn bobl ddibynnol sy’n elwa o roddion gwladwriaeth garedig, ond mae'r prosiect yn tynnu sylw at eu rôl mewn rhwydweithiau lleol a thrawsleol yn unigolion gweithredol, pragmatig a chreadigol.

UWTSD’s Dr Jeni Williams is part of an interdisciplinary research project into the experiences of asylum seekers and refugees during the COVID-19 lockdown that has focused on their creative responses.

Arweinir tîm y prosiect gan yr Athro Marie Gillespie, (Athro Cymdeithaseg yng Nghyfadran Celfyddydau a Gwyddorau Cymdeithasol y Brifysgol Agored), gyda chefnogaeth yr academyddion Dr Helen Hintjens, (Athro Cynorthwyol mewn Datblygiad a Chyfiawnder Cymdeithasol yn Athrofa Astudiaethau Cymdeithasol Rhyngwladol yn yr Hag), a Dr Jeni Williams, Uwch Ddarlithydd mewn Ysgrifennu Creadigol a Llenyddiaeth ym Mhrifysgol Cymru Y Drindod Dewi Sant ynghyd â 3 ymchwilydd ac ymgyrchydd cymunedol mudol Carlos Ibarra Rivadeniera (Venezuela), Thanuja Hettiarchchi (Sri Lanka) ac Ahmad al-Rashid (Syria).

Yn hytrach na chanolbwyntio ar ddogfennau ffeithiol mae'r prosiect wrthi’n cyd-greu archif o arteffactau diwylliannol digidol. Mae creadigrwydd delwedd a ffilm, testun ysgrifenedig a llais yn ei gwneud yn bosibl gweld a chlywed ymatebion dynol y rhai sy'n aml yn anweledig neu wedi'u tawelu. Mae'r arteffactau hyn yn rhan o hanes cyfoes ymatebion i Covid-19.

Mae Dr Williams yn cynnal gweithdai ysgrifennu creadigol gyda menywod a cheiswyr lloches a ffoaduriaid ers 14 blynedd. Hi yw Cadeirydd Grŵp Cymorth Ceiswyr Lloches a Ffoaduriaid Menywod Abertawe sy'n cefnogi’r prosiect yn weithredol. Meddai:

"Mae'r gwaith mae’r menywod a’r plant wedi ei gynhyrchu yn dangos eu gallu i ymateb yn hyblyg i heriau’r sefyllfa newydd hon. Gall pawb ddysgu o gyfraniadau sy'n tynnu sylw at greadigrwydd a photensial y teuluoedd mudol yn ein plith."

Dechreuodd y prosiect ym mis Mawrth 2020 ac mae wedi casglu ymateb 70 o geiswyr lloches ac 20 o wirfoddolwyr a gweithwyr grwpiau cymorth yn ne Cymru. Yn ôl y canfyddiadau cynnar, mae’r grwpiau hyn yn gweld y cyfnod clo yn gyfle i'r boblogaeth brif ffrwd uniaethu â'u profiadau, megis bod yn rhyw fath o garcharor yn eich tŷ eich hun, ofni mynd allan. Dyna'r hyn y mae llawer o geiswyr lloches wedi mynd drwyddo, yn aml am flynyddoedd lawer.

"Aros yn eich unfan ac wedi eich anwybyddu, mewn cyflwr annealladwy, lle mae amser yn sefyll yn llonydd, heb unrhyw reolaeth dros yr hyn sy'n mynd i ddigwydd. Cael eich ynysu oddi wrth deulu a ffrindiau. Ac mewn gwlad wahanol. Bod yn ddyfeisgar. Goroesi adfyd. Mae'r rhain i gyd yn brofiadau bob dydd i geiswyr lloches ond mae llawer mwy ohonom wedi'u profi yn y cyfnod clo hwn," meddai'r Athro Gillespie.

Mae'r prosiect, sydd wedi ei ariannu gan y Brifysgol Agored a Sefydliad Rhyngwladol Astudiaethau Cymdeithasol (yr Iseldiroedd), yn cynnwys cyd-greu archif digidol, gwefan ac arddangosfa sy'n croniclo effaith COVID 19 drwy ddefnyddio offer ffonau clyfar.

Gwybodaeth Bellach

Rebecca Davies

Swyddog Gweithredol Cysylltiadau â’r Wasg a’r Cyfryngau

Executive Press and Media Relations Officer

Cyfathrebu Corfforaethol a Chysylltiadau Cyhoeddus

Corporate Communications and PR

Tel: 01792 483695
Mobile: 07384 467071
Email: Rebecca.Davies@uwtsd.ac.uk